Ông cho rằng nghiệp ác một đời là nặng và cho chỗ thiện mười niệm của người hạ phẩm là nhẹ. Nay tôi xin theo nghĩa so sánh cái nghĩa nặng nhẹ này để cho thấy rõ là [nặng với nhẹ vốn] do tại tâm, tại duyên, tại quyết định [dứt khoát], chứ không do tại thời tiết, xa gần, nhiều ít vậy.

– Tại tâm là thế nào? Nghĩa là người kia khi tạo tội là do tự họ y chỉ theo tâm điên đảo hư vọng mà sinh. Trong khi mười niệm này là y theo thiện tri thức phương tiện an ủi và nghe pháp thật tướng mà sinh. Một đàng thật một đàng hư, thì lẽ nào lại đem so sánh với nhau được. Tại sao? Ví như phòng tối đã ngàn năm song ánh sáng chỉ tạm chiếu vào là lập tức sáng chưng, thì có thể nói được rằng tối đã ở trong phòng cả ngàn năm rồi nên sẽ không tan biến vậy được không? Thế nên Di Nhật Ma Ni Bảo Kinh mới nói: “Phật bảo Ca Diếp Bồ Tát: Chúng sinh tuy là đã bao ngàn vạn ức kiếp ở trong ái dục, bị tội lỗi che chùm, nếu nghe được Phật kinh mà chỉ một niệm quay trở về thiện, thì bao tội lập tức tiêu diệt hết.” Như thế đó gọi là [nặng nhẹ] tại tâm.

– Tại duyên là thế nào? Nghĩa là khi người kia tạo tội là do tự họ y chỉ theo vọng tưởng, và y theo phiền não, quả báo, chúng sinh, mà sinh. Nay mười niệm này là y chỉ theo tâm tín vô thượng, và y theo danh hiệu có vô lượng công đức, vừa chân thật vừa thanh tịnh, của A Di Đà Như Lai, mà sinh. Ví như có người bị tên độc bắn trúng thấu gân thấu cốt, nếu được nghe tiếng trống thuốc diệt trừ [độc] thì lập tức tên [tự động] nhổ ra và độc [tự] trừ diệt. Có thể nào lại nói được rằng tên kia sâu độc rất nguy hiểm thì nghe tiếng trống không thể nhổ được tên và trừ được độc hay không? Như thế gọi là [nặng nhẹ] tại duyên.

– Tại quyết định [dứt khoát] là thế nào? Khi người kia tạo tội là tự họ y chỉ theo tâm có tiếp sau và tâm có gián đoạn mà sinh. Nay mười niệm này là y chỉ theo tâm không tiếp sau nữa và tâm không gián đoạn mà khởi. Như thế gọi là quyết định [dứt khoát.] Lại Trí Độ Luận có nói: “Tất cả chúng sinh vào lúc lâm chung thời gió đao làm rã thân, khổ chết đến bức bách, thật hết sức sợ hãi.” Thế nên gặp thiện tri thức phát đại dũng mãnh, tâm tâm liên tục trong vòng mười niệm, đó chính tức là thiện căn tăng thượng, liền được vãng sinh. Lại như có người đối địch lâm trận, nên vận hết sức cả một đời ra mà tận dụng. Mười niệm thiện này cũng y như vậy. Lại nếu người nào khi lâm chung mà sinh một niệm tà kiến, thì đó là ác tâm tăng thượng, tức thì có thể làm sụp đổ cả phúc đức ba cõi mà nhập ngay vào ác đạo vậy.