Sự tướng do Lý thể mà thành tựu. Lý thể từ Sự tướng mà hiển bày. Như muôn ngàn lượn sóng chẳng ngại nhau vì cùng một tánh ướt, giống như các loại trang sức không cách trở nhau vì cùng một chất vàng. Bản thể và tác dụng thâu nhiếp lẫn nhau, mở ra và thâu lại bình đẳng nhất trí.
Nếu như từ ý nghĩa viên dung mà nói thì không chỉ Lý và Sự tương tức, mà ngay cả muốn Lý và Lý tương tức cũng được, Sự và Sự tương tức cũng được, Sự và Lý không tương tức cũng được, cho nên gọi là pháp môn Tùy Duyên Tự Tại Vô Ngại.
Ngoài ra, trong pháp môn giáo hóa của chư Phật, còn có một pháp Bố thí đứng đầu Thập độ, là pháp trước tiên trong muôn hạnh, là nhân ban đầu để vào đạo, và nhân tố then chốt để thâu nhiếp chúng sanh.
Luận Đại Trí Độ nói:
“Pháp Bố thí là kho báu thường đi theo người: Bố thí là hóa giải đau khổ, ban cho mọi người niềm vui.
Bố thí là chỉ cho người con đường dẫn đến cõi trời. Bố thí là tòa nhà tốt đẹp thâu nhận các người lành. Bố thí là sự an ổn, khi sắp mạng chung tâm không sợ hãi. Bố thí là tướng của từ bi hay cứu giúp tất cả. Bố thí là sự tập hợp những điều vui, có thể phá trừ giặc đau khổ. Bố thí là viên đại tướng hay hàng phục quân địch xan tham. Bố thí là đạo thanh tịnh, các bậc Hiền Thánh đều từ đó mà thành tựu. Bố thí là môn tích lũy phước đức lành. Bố thí hay đạt được quả phước lạc toàn vẹn.
Bố thí là duyên ban đầu của Niết Bàn, là pháp chủ yếu để dự vào hàng thiện nhân, là nơi phát nguồn những sự tán thán khen ngợi, là công đức khi ở trong chúng không gặp khó khăn, là cội gốc khiến cho tâm không hối hận, là căn bản của đạo hạnh pháp lành, là khu rừng đủ mọi điều vui vẻ, là ruộng phước giàu sang an ổn, là con đò đưa đến bờ Niết Bàn”,
Trong Lục Hạnh Tập nói:
“Khi phàm phu bố thí, nếu khởi tâm ngạo mạn thì gây ra tội lỗi, khởi tâm cung kính trở thành phước đức.
Khi hàng Nhị thừa bố thí, chỉ quán xét pháp trần dời đổi vô thường.
Khi Bồ Tát nhỏ bố thí, nghĩ rằng bản thể của vật thí là rỗng không.
Khi Bồ Tát lớn bố thí thì biết tâm vọng thấy.
Khi Phật bố thí thì chứng Duy tâm, lìa niệm thường thanh tịnh.
Nên biết một môn bố thí mà sáu hạnh trở thành khác biệt, đâu thể đồng loạt nêu ra một cách tùy tiện.
Cũng có sự bố thí bên trong và sự bố thí bên ngoài, bố thí về mặt Lý, bố thí về mặt Sự, Thể và Dụng hỗ trợ nhau, gốc và ngọn hiển bày lẫn nhau. Theo Lý thì chìm trong đoạn diệt, chấp Sự ắt rơi vào thường kiến. Lý Sự dung thông mới vượt qua hai điều lầm lỗi ấy. Vả lại, ý chỉ của chư Phật so sánh trong việc bố thí thì bố thí về mặt Lý là trước tiên, thế nên chú trọng bố thí bên trong”.
Kinh Pháp Hoa nói:
“Đức Phật bảo rằng:
Nếu có người phát tâm muốn đạt được đạo Giác ngộ Chân chánh Vô thượng, có thể đốt một ngón tay một ngón chân cúng dường tháp Phật, còn hơn đem quốc gia thành trì vợ con và núi rừng, sông ao, các vật quí giá trong khắp ba ngàn Đại thiên thế giới để cúng dường”.
Luận Đại Trí Độ nói:
“Nếu có người xả bỏ thân mạng để cúng dường thì phước báo còn nhiều hơn người đem vật báu đầy cả cõi Diêm Phù Đề mà bố thí cúng dường”.
Thế nên biết, lời nhẹ nhàng lợi khẩu dễ trình bày, toàn thân quí báu khó mà buông bỏ, tâm bảo tồn tánh mạng sâu sắc, ý ưa thích sự sống thiết tha, dù cho rõ được mình, người và vật bố thí thể tánh đều rỗng lặng nhưng vẫn thuộc về Thông giáo. Huống chi tâm còn lấy bỏ thì sao được thành tựu pháp Bố thí thanh tịnh?
Vả lại, môn Bố thí trong Viên giáo cùng khắp pháp giới thì có Sự gì không đầy đủ; có Lý nào chẳng viên dung. Bồ Tát chiếu soi Lý chẳng bỏ Sự, xét rõ Sự chẳng tổn hại Lý. Hoằng đạo là do người, sao lại vướng mắc nơi pháp?
Nếu tách rời Lý mà có Sự, Sự đó trở thành sự ngu mê của hàng Định tánh; nếu tách rời Sự mà có Lý, Lý ấy trở thành kiến chấp đoạn diệt. Nếu vướng mắc nơi Sự mà mê muội Lý thì bị quả báo ở trong vòng luân hồi; nếu thể hội Lý mà thành đạt Sự thì thành tựu quả báo cứu cánh.
Kinh Pháp Hoa nói:
“Lại thấy có Bồ Tát, đầu mắt và thân thể, đều ưa vui thí cho, để cầu trí tuệ Phật”.
Nếu việc xả bỏ thân là tà thì sao thành tựu trí tuệ Phật được? Do đó nên biết, việc thiện nhỏ nhưng dẫn đến kết quả rộng sâu; đem pháp này làm nhân để tu hành, thật chẳng mất. Như khi Phật Thích Ca bỏ thân mạng, mỗi lần đều chứng đắc pháp môn, hoặc được Nhu Thuận Nhẫn, hoặc vào Vô Sanh Pháp Nhẫn.
Nói chung, Bồ Tát làm mọi việc đều thấu rõ vô ngã không có tự tánh, hành Sự Thấy rõ Lý, gặp cảnh thấu suốt là không, chẳng đồng với kẻ phàm phu tạo tội phước, chẳng hiểu nhân quả thiện ác không có tự tánh. Đó là mê muội nơi Sự mà chấp Lý nên thường bị ràng buộc trong ba cõi.